تحلیل جزئیات هندسی و اجرایی در گنبدهای دوپوستۀ گسستۀ نار شاخص شهر اصفهان نمونۀ مطالعاتی: گنبدهای مسجد جامع عباسی، آرامگاه‌های درب امام، مدرسۀ چهارباغ اصفهان، و کلیسای بیت اللحم

نیما ولی بیگ؛ ساناز رهروى پوده؛ افروز رحیمی آریایی

دوره 26، شماره 2 ، تیر 1395، ، صفحه 85-104

چکیده
  گنبدهای دوپوستۀ گسسته در گذر زمان فرم‌های متنوع گوناگون در بخش اجزای اتصال‌دهندۀ خود داشته‌اند. با تحلیل فرایند ساخت و بررسی هندسۀ فرمی آن‌ها به جلوگیری از فراموشی و از دست رفتن مهارت‌های استادکاری در ساخت آن‌ها کمک خواهد شد. در پژوهش حاضر باور بنیادین این است که فرم نهایی اجزای تشکیل‌دهندۀ گنبدهای دوپوسته گسستۀ نار شاخص شهر ...  بیشتر

رسم گره کند طبل قناس با استفاده از روش های ابداعی پارامتریک

بیتا حاجبی؛ احمد امین‌پور؛ محمدرضا اولیا؛ رضا ابوئی

دوره 26، شماره 1 ، فروردین 1395، ، صفحه 109-124

چکیده
  محاسبات و ترسیم و ایجاد الگوهای نقوش هندسی در گذشته از سوی استادکاران انجام می­شده و از نسلی به نسلی سینه به سینه منتقل و گاهی مفقود و یا  به دست فراموشی سپرده شده است. به­ طوری­که بعضاً طراحی گره‌های جدید و یا مرمت گره‌های آسیب‌دیدۀ تاریخی برای اکثر دست‌اندرکاران کنونی ساخت و مرمت گره چه در کاشی‌کاری و چه نجاری و صنایع دیگر ...  بیشتر

سیر تحول محیط زاینده رود و تعامل آن با شهر تاریخی اصفهان(تا پایان عصر صفوی)

على عمرانى پور؛ اصغر محمد مرادى

دوره 21، شماره 4 ، دی 1390، ، صفحه 171-184

چکیده
  اصفهان شهری است تاریخی که در سیر زمان چندین مرحله رشد و تحول شهری در آن تجریه شده است. این مراحل شامل شکل گیری ابتدایی این شهر تا دوران آل بویه سلجوقیان و تحولات دوره صفویه در ابتدای قرن یازدهم هجری می شود. در این نوشتار با توجه به حضور عامل طبیعی مهم و تأثیر گذاری چون زاینده رود بخشی از شهر تاریخی اصفهان در پیوند با شهر به بررسی سیر تحول ...  بیشتر

رویکردى انسانى به مسکن

شهرام پوردیهیمى؛ بهادر زمانى؛ صمد نگین تاجى

دوره 21، شماره 3 ، مهر 1390، ، صفحه 5-16

چکیده
  مسکن و محیط هاى مسکونى به عنوان انسانى ترین موضوع معمارى، تأمین کنندة نیازهاى متنوع انسان و زمینه ساز آرامش، سلامت، پرورش و خودشکوفایى انسان هاست؛ ولى از نظر صاحب نظران محیط هاى مسکونى از اواسط قرن نوزدهم به بعد در پاسخگویى به این نیازها توفیق چندانى نداشته اند. اگرچه از آن زمان اصلاح گرانى سعى کرده اند تا براى حل این نارسایى چاره ...  بیشتر

پدیدة تاریخىِ شهر ایرانى مرورى بر تفسیرهاى موجود و پیشنهاد براى روش پژوهش

لادن اعتضادى؛ بهزاد ملک پور

دوره 21، شماره 3 ، مهر 1390، ، صفحه 65-86

چکیده
  تاریخ « شهر ایرانى » موضوع بسیار مهمى است، بدان دلیل که، شناخت آن باید در راستاى کشف و شناخت چیستى و چگونگى پدیدة شهر و شهرنشینى در تاریخ سرزمینى کهن باشد. اما تحقیق دراین موضوع قدمت چندانى ندارد، نخستین تحقیقاتى که، در نتیجه، مسائلى را در این زمینه مطرح کرده اند، پژوهش هایى هستند که بر اثر اهدافى دیگر شکل گرفت هاند؛ در حدود نیم ...  بیشتر

بهسازى و بازآفرینى بافتهاى فرسوده شهرهاى کشور ضرورت تدوین سند ملى مواجهه و اقدام در بافتهاى فرسوده

سمیه فدایی نژاد؛ جلیل حبیب اللهیان

دوره 21، شماره 3 ، مهر 1390، ، صفحه 147-158

چکیده
  بافتهاى فرسودة شهرى به دلیل نارسایی های کالبدى، کمبود خدمات و زیرساختهاى شهرى مناسب از یک سو، و شرایط نامطلوب زیست محیطى، مسائل اجتماعى فرهنگى و اقتصادى از دیگر سوى، به شدت نیازمند اقدامات همه جانبه براى توسعه و به بیان هستند. علیرغم مواد برنامه هاى سوم و « بهسازى و بازآفرینى » بهتر چهارم توسعة کشور و تسهیلات پیشبینى شده در تبصرة ...  بیشتر

تحلیل اجتماعى فضایى بافتهاى فرسودة شهرى به منظور احیا و جلوگیرى از فرسودگى بیشتر (مطالعة موردى: منطقة هفده تهران)

ژیلا سجادى؛ رحمت الله منشى زاده؛ بهزاد حبیبى

دوره 21، شماره 3 ، مهر 1390، ، صفحه 175-190

چکیده
  رشد سریع جمعیت شهر تهران به دنبال تحولات اقتصادى، اجتماعى، و سیاسى شور از دهة 1340 به بعد، اشباع فضایى محدودة قانونى این شهر را تسریع کرد. نتیجتاً و با افزایش سریع قیمت زمین در این محدوده، اقشار ک مدرآمد شهرى، مهاجرین، و بسیارى از فعالیتها به حاشیة شهر رانده شد. بنا بر این در ضمن ادامة توسعه افقى شهر، جزایرى از تجمع جمعیت و فعالیت در نقاط ...  بیشتر

روایت تهران

سیدمحمد بهشتی

دوره 21، شماره 2 ، تیر 1390، ، صفحه 157-182

چکیده
  هرگز از خود پرسیده ایدکه تهران کجا است؟ یا تهرانی ها چه مردمانی هستند؟ شاید تاکنون مجال چنین سؤالهایی برایتان فراهم نشده باشد یا دلیلی برای طرح این موضوعات نداشته اید  بیشتر

مقدمه ای بر فرایند مدل سازی مجازی یک اثر ساسانی نیایشگاه بندیان، درگز

کمال الدین نیکنامی؛ زهرا میراشه؛ مریم رمضانی

دوره 21، شماره 2 ، تیر 1390، ، صفحه 183-196

چکیده
  اندیشۀ واقعی «مدل مجازی» باستان شناختی و ورود آن به حیطۀ مطالعات این رشته، با رواج روزافزون رایانه و استفادۀ گسترده از آن آغاز شده است. واقع گرایی «مدل مجازی» در ارتباط و وابستگی مستقیم با کیفیت و کمیت های موجود داده های باستان شناختی است. تجسم واقعیت یا واقعیت مجازی نه تنها چهارچوبی روش شناختی برای به کار گیری تکنیکهای ...  بیشتر

تأملی در مفهوم معماری اسلامی ایران و راه فهم آن

کامبیز حاجی قاسمی

دوره 21، شماره 1 ، فروردین 1390، ، صفحه 7-18

چکیده
  در سخن گفتن از «معماری اسلامی ایران »، باور متعلق این معماری را به اسلام و ایران دربطن خود دارد. در این مقاله کوشش میشود مفاهیم معماری وابسته به ایران و معماری متصف به اسلام روشن شود و در عین حال پاسخی برای این سؤال مهم یافت شود که راه فهم این معماری از کجا میگذرد؟ و آیا با مطالعه در آنچه این معماری از اسلام و ایران گرفته است ، می ...  بیشتر

بررسی باستان شناختی محور فیروزآباد سروستان در دورۀ ساسانی شناسایی بخشی از شاهراه ساسانی فیروزآباد دارابگرد

ناصر نوروززاده چگینی؛ لیلا فاضل

دوره 21، شماره 1 ، فروردین 1390، ، صفحه 61-78

چکیده
   زندگی اجتماعی انسان در هر عصر کلیات پیچیده و درهم تنید ه ای است که وجوه مختلف ساختاری آن همزمان و در ارتباط با کیدیگر معنا می‌یابد. با تشکیل سلسلۀ ساسانی در 224 میلادی و ایجاد تحولی عظیم، حرکتی شگرف در تمام ابعاد جامعه رخ داد و تجارت از ارکان مهم پاسخگویی به نیازهای آن جامعۀ مولد و پویا گشت. در این زمان ایران پل تجاری شرق و غرب شد وکشمکش ...  بیشتر

کتیبه های پاسارگاد در دورۀ اسلامی

محمدصادق میرزاابوالقاسمی

دوره 21، شماره 1 ، فروردین 1390، ، صفحه 79-88

چکیده
  بقایای مسجد و کاروانسرایی از قرن هفتم و هشتم هجری،در جلگۀ باستانی پاسارگاد، برجای مانده است. مصالح هر دو بنا را از بقایای آثار پیشین در محوطه فراهم کرده اند. بر چندین کتیبۀ مکشوفه از مسجد نام اتابک سعد بن زنگی نقش بسته است. این مکان به «ملک سلیمان » مشهور است و نسبت یافتن اتابکان به «وارث ملک سلیمان » حاکی از اهمیت این مکان ...  بیشتر

بررسی فرایندهای شکل گیری تیم در مرحلۀ ساخت پروژه های ساختمانی بلند

مجتبی حسینعلی پور؛ ناصر شهسواری؛ فرزانه منتظری

دوره 21، شماره 1 ، فروردین 1390، ، صفحه 89-98

چکیده
  یکی از رو یکردهای مدیریت پروژه، مدیریت منابع انسانی است. از مهم ترین وظایف این مدیریت ایجاد تیم پروژه و بررسی روند تکامل آن است. مبحث مدیریت پروژه و رویکردهای آن در ایران، در سالهای اخیر بسیار در سازمان ها مطرح شده است و در این بین مدیریت منابع انسانی یکی از ارکان مهم در دستیابی به موفقیت پروژه ها و سازمان هاست. امروزه به چگونگی تشیکل ...  بیشتر

مدیریت مبتنی بر مشارکت مردمی در برنامه ریزی منطقه ای

فرخ مشیری

دوره 21، شماره 1 ، فروردین 1390، ، صفحه 135-154

چکیده
  مشارکت عمومی به مفهوم نقش داشتن عموم مردم در تصمیم گیری سیاسی است، به ویژه در آن دسته از سیاس تها که به طور مستقیم بر آنان اثر خواهد گذارد؛ از این رو، فرایند صاحب نقش کردن مردم، دارای معارض در گرایشهای مرکزگرا و مرکززدا در حکومت محلی است. تجربه نشان داده است که مردم می توانند در سطح های فراتر از محله و شهر خود نیز مشارکت مؤثری در تصمیم ...  بیشتر

نقش آفرینی شورای شهر در مدیریت شهری (نمونه خاص : شهر سلطانیه ، استان زنجان ، طی سال های 1377- 1386(

زهره فنی؛ مهدی نورمحمدی

دوره 21، شماره 1 ، فروردین 1390، ، صفحه 169-184

چکیده
  به منظور مشارکت شهروندان درامر برنامه ریزی و مدیریت شهری نهاد شورای اسلامی شهر در سال 1377تشکیل شدو شروع به کار کرد. با تشکیل این نهاد تشکیلات جدیدی با ماهیتی دمکراتیک وارد نظام مدیریت شهری شد که می تواند زمینه مشارکت شهروندان را مهیا کند. از این رو، کارآمدی نهاد دمکراتیک شورا و با استفاده از نظریه حکمروایی خوب ، عملکرد شورای شهر ، مطالعه ...  بیشتر

شرح معماری باغ تخت شیراز

حمیدرضا خویی؛ محمدرضا گراوندپور

دوره 20، شماره 2 ، مهر 1389، ، صفحه 5-22

چکیده
  باغ تخت، باغی با قریب هزار سال سابقه، در اواسط عهد قاجاریان، بسیار باشکوه بود. این باغ شاهی چون اریکه ای بر بالای شهر نشسته بود. سه عرصه "باغ استخر"، "باغ مطبق" و "باغ خلوت" در حکم مقدمه و میانه و موخره آن بودند. از یک نظر، "باغ خلوت" معتبرترین عرصه بود، اما از نظر دیگر سه عرصه باغ رقیب هم بودند. باغ تخت چون باغ های پی در پی ایرانی، مضمون "عالم ...  بیشتر

مفهوم "عملکرد" در اندیشه لویی کان

افرا غریب پور

دوره 20، شماره 2 ، مهر 1389، ، صفحه 31-40

چکیده
  آنچه امروزه عملکرد می خوانیم حاصل تعاریف نظری در آرا و نظریه های معماران و صاحب نظران تاریخ نظریه پردازی معماری و به ویژه در قرن بیستم است. تامل در چیستی این مفهوم و فهم معنای حقیقی آن نیازمند مطالعه چیستی آن در آرای بزرگانی است که سهم عمده ای در تحول مفاهیم بنیادین نظریه پردازی معماری داشته اند. این مقاله می کوشد تا با مطالعه آرای لویی ...  بیشتر

بررسی موقعیت و وضعیت حمام های تاریخی شهر تبریز

عطیه رشید نجفی

دوره 20، شماره 2 ، مهر 1389، ، صفحه 61-74

چکیده
  حمام های بسیاری در دوره ایلخانان در تبریز ساخته شد، ولی قدمت حمام های قدیمی موجود در تبریز به دوران قاجار و پس از آن یعنی بعد از زلزله ویرانگر 1194 ق می رسد. بعد از زلزله 1194 ق حاکم وقت تبریز نجفعلی خان دنبلی باروی جدیدی به دور شهر ساخت و احتمالا حمام هایی. حدود 100 سال بعد یکی از معتبرترین نقشه های شهر تبریز نقشه دارالسلطنه در 1297 ق تهیه شد. ...  بیشتر

اصول پایداری اجتماعی در مجتمع های مسکونی از دید جامعه صاحب نظران و متخصصان ایرانی

پروین السادات سجادی قائم مقامی؛ شهرام پوردیهیمی؛ اسماعیل ضرغامی

دوره 20، شماره 2 ، مهر 1389، ، صفحه 75-88

چکیده
  در این مقاله اصول پایداری مجتمع های مسکونی از بعد اجتماعی شامل عدالت و زیباشناسی و راحتی و آسایش و امنیت و رشد کودکان و هویت اجتماعی و سایر مسائل مشابه مورد بررسی قرار می گیرد. به این منظور پایداری اجتماعی مجتمع های مسکونی از نظر جامعه متخصصان و صاحب نظران ایرانی بررسی شده است تا عوامل موثر در اصول پایداری مجتمع های مسکونی استخراج شود. ...  بیشتر

جایگاه آموزش پایداری در معماری و ساختمان

سید محمدجعفر خاتمی؛ محمدحسن فلاح

دوره 20، شماره 1 ، فروردین 1389، ، صفحه 21-34

چکیده
  تحولات و پیشرفت های چند دهه اخیر موجب رشد سریع جمعیت جهان شده است و پیامدهای ناخوشایندی نیز برای محیط زیست داشته است. فعالیت های مربوط به ساخت و ساز چهل درصد از منابع و انرژی جوامع را مصرف می کند و به همین نسبت در آلودگی های زیست محیطی سهیم است. با توجه به اهداف معماری پایدار، با شناخت آثار مخرب این صنعت، می توان در هدایت پیشرفت های این ...  بیشتر

طرح فرضی "ربع" و "شهرستان" رشیدی

آزیتا بلالی اسکویی؛ محمدعلی کی نژاد؛ عبدالمجید نقره کار

دوره 20، شماره 1 ، فروردین 1389، ، صفحه 51-76

چکیده
  با ورود اسلام به ایران، تمدن ایرانی در بسیاری از زمینه ها، از جمله معماری و شهرسازی, از این آیین جدید تاثیر پذیرفت. مطابق با این تحولات، ساختار پیشین شهر ایرانی، ساختاری ایرانی- اسلامی شد. آگاهی از این ساختار برای شناخت پیشینه ایرانیان در زمینه شهرسازی و معماری ضروری و مقدمه ای است برای رسیدن به طرح معماری و شهرسازی شایسته ایرانیان.متاسفانه ...  بیشتر

طراحی دیوار انباره حرارتی آبی با استفاده از زباله های ماندگار

میترا خلیلی؛ حوریه مشهدی باقرموخر؛ زهرا قیابکلو

دوره 20، شماره 1 ، فروردین 1389، ، صفحه 77-84

چکیده
  استفاده از زباله های ماندگار و تجربه ناپذیر در ساخت دیوار با هدف کاهش مصرف انرژی. این دیوار انباره ذخیره آبی است. سبک است و مصالح آن بطری های پلاستیکی است. این بطری ها برای ذخیره انرژی خورشیدی از آب پر شده است و در بین دو جداره به گونه ای محصور است که ایستایی دیوار هم تامین می شود. جداره خارجی پلی کربنات دو جداره شفاف و نورگذر است تا بطری ...  بیشتر

از فروریختن باروها تا اندیشه شاهراه ها، پیشینه طرح های شهری و انگاره های شهر تهران از 1309 تا 1345

سید محسن حبیبی؛ زهرا اهری؛ رشید امامی

دوره 20، شماره 1 ، فروردین 1389، ، صفحه 85-102

چکیده
  با به قدرت رسیدن رضا شاه و تشکیل دولت قاهر مرکزی، دوره ای نو از تجددگرایی آغاز شدکه چون همیشه در انگاره ها و طرح های شهرسازی نمود یافت. از آغاز دهه ی 1310 بر اساس اقدامات اولین دولت پهلوی، تهران از یک شهر سنتی و محصور در میان باروها به شهری مدرن و نوآور تبدیل شد. این مقاله به بررسی تحول انگاره ها و طرح های شهری تهران از اولین اقدامات نوپردازانهشهری ...  بیشتر

بوم شناسی در شهرهای کهن ایران مرکزی

علی غفاری

دوره 5، شماره 2 ، مهر 1374

چکیده
   مکان یابی، نحوه و شکل استقرار، اندازه ی مجتمع های زیستی و ارتباط صحیح آن با طبیعت و تنظیم شرایط محیطی، با استمداد از توان بالقوه مکان، از ابعاد مهم در برنامه ریزی و طراحی مجموعه های زیستی با ساختار مبتنی بر بوم شناسی محسوب می گردد.ساختار شهرها و آبادی های سنتی ایران، مبتنی بر ویژگی های بوم و شرایط محیطی بوده است. هماهنگی آن ها با طبیعت ...  بیشتر

دفاع غیر عامل در ارگ بم

احمد اصغریان جدی

دوره 5، شماره 2 ، مهر 1374

چکیده
   ارگ بم یکی از استحکامات ایران است که در ضلع غربی دشت لوت استقرار یافته است. این محل از ایستگاه های مهم دسترسی از کویر به سیستان و بلوچستان به شمار می رود. استحکامات بم از وجه تدابیر و طراحی مهندسی جنگ واجد ویژگی های گوناگونی است که امروزه نیز در مهندسی جدید نظامی از آن بهره گیری می شود. جلو آمدگی دیوار دفاعی شهر بست در ضلع شرقی ارگ بم ...  بیشتر