مقالات علمى و مقالات علمى پژوهشى

شهرام پوردیهیمى

دوره 22، شماره 2 ، تیر 1391، ، صفحه 5-20

چکیده
  در یک نشریه، در نگارش مقالات اهداف متفاوتى دنبال مى شود، در نشریات علمى پژوهشى انتخاب مقالات بر اساس محتواى علمى پژوهشى آن ها، یعنى اصالت مباحث، عرضة یافته هاى جدید، و ابداعات صورت مى گیرد. در مقالات با هدف بررسى متغیرهاى مسئلة تحقیق، دیدگاه هایى در چهارچوب نظرى و روش هایى به منظور تحلیل یافته ها بیان مى شود، بنا بر این ساختارى نظام ...  بیشتر

شاخصه هاىمعمارى اسلامى ایران

کامبیز حاجى قاسمى

دوره 22، شماره 3 ، مهر 1391، ، صفحه 5-18

چکیده
  به معمارى اسلامى ایران، علیرغم اهمیت فراوانش براى ما و نیزاعتبارى که در میان معمار ى سایر فرهن گهاى جهان دارد، کمتر ازنظر بنیادهاى طراحى و شخصیت فضاسازى توجه و دقت شده است.اما آنچه کیفیات فضایى هر معمارى را، که مخاطب در فضاهاى آن احساس و دریافت مى کند، شکل مى دهد، همین بنیادها و شخصیت است و باید گفت که، بدون گفتگو از آن ها، نمیتوان هیچ ...  بیشتر

پژوهشى در طبیعت شناسى اخوان الصفا در نسبت با معمارى اسلامى ایران

سید ه زینب عمادیان رضوى؛ محمدمهدى فخرالدین تفتى

دوره 22، شماره 4 ، دی 1391، ، صفحه 5-14

چکیده
  مقالة حاضر در سه بخش تنظیم شده است. در بخش اول، به منظورشناخت اندیش ههاى اخوان الصفا (گروهى از متفکران قرن چهارم هجرى که دیدگاه آنان در خصوص طبیعت بر جها نشناسى متفکران اسلامى قرون بعدى تأثیرگذار بوده است)، اطلاعاتى کلى پیرامون هویت، مذهب، ویژگیهای رسائل، و اهداف آنها بیان میگردد. دربخش دوم، در خصوص اندیشه هاى اخوان الصفا دربارة طبیعت ...  بیشتر

حقوق مالکیت فکری معماری

محمد روشن؛ مصطفی خرمی

دوره 23، شماره 1 ، فروردین 1392، ، صفحه 5-16

چکیده
  معماری هنر است و به تعبیری دقت ذوق و اندیشه است و آن کس که بدین معیار اثری خلق کند حق استفاده انحصاری از آن را دارد.قانون گذار در بند 7 ماده 2 قانون حمایت از حقوق مولفان، مصنفان و هنرمندان1348، یکی از آثار در معرض حمایت را اثر معماری، از قبیل طرح و نقشه ساختمان اعلام کرده است.در این قانون به معمار «پدیدآورنده» و به آنچه که از راه دانش ...  بیشتر

تمثیل ظهور حق در مظاهر عددی و هندسی به روایت سید حیدر آملی و تأثیر احتمالی آن بر هنر آینه کاری ایرانی

حسن بلخاری

دوره 23، شماره 2 ، تیر 1392، ، صفحه 5-18

چکیده
  تمدن ایرانی – اسلامی که یکی از مهم ترین عوامل بالندگی و به بار نشستن اندیشه اسلامی است، در این میان نگاه به ریاضیات و هندسه از یک سو، وام دار ایران پیش از اسلام است، و از دیگر سو، حاصل نگرش فلسفی یونانیان و مهم تر نظرگاه خاص قرآن و روایات نسبت به این علوم است. قدر که در لغت به معنی اندازه و در روایات معادل هندسه است بنیادی ترین مفهوم ...  بیشتر

بررسى تدابیر پدیدارشناسى در نقد بناهاى معمارى

محمدعلى اشرف گنجوئى؛ محمد سلطان زاده

دوره 24، شماره 4 ، دی 1393، ، صفحه 5-22

چکیده
  از نگاه پدیدارشناسى درک حقیقت بر اساس جدا نبودن عین و ذهن است و هر نوع بررسى، پژوهش، و یا نقد باید با اتکا به ذهن باشد. بر این اساس در معمارى، نگرش هاى پدیدارشناختى با توجه به تجربة افراد در فضا تعریف مى شوند. هدف در این نوشتار بیان روش هاى عملى براى نقدى پدیدارشناسانه است و شامل روش هایى به منظور درک، مشاهده، و بیان آن چیزى است که تجربه ...  بیشتر

زیبایى شناسى خویشتن خواه نقش سرشت مشترک زیستى در داورى زیبایى

مسعود وحدت طلب

دوره 24، شماره 1 ، فروردین 1393، ، صفحه 5-18

چکیده
  زیبایى و چگونگى ادراک آن؛ در این مقاله با رویکرد روانى  زیستى به بررسى تأثیر ویژگى هاى کالبدى انسان، در شکل گیرى معیارهاى ذهنى داورى زیبایى پرداخته مى شود. بخش نخست، به ذکر خلاصة آراى فلاسفه و روان شناسان در مورد ماهیت دو بنیان اساسى ادراک یعنى غریزه و تجربه اختصاص دارد. در این بخش ضمن هم نوایى با نظر فیلسوفان و روان شناسانى که بنیان ...  بیشتر

بعد پنهان در معماری اسلامی ایران

جعفر طاهری؛ هادی ندیمی

دوره 24، شماره 2 ، تیر 1393، ، صفحه 5-24

چکیده
  مقالۀ حاضر بر آن است پرده از  بُعدی پنهان در معماری اسلامی ایران بردارد، که به نظر می­رسد اصحاب معماری در آفرینش آثار خود در سر داشته­اند. تاکنون بررسی نقش علوم ریاضی در معماری ایرانی بیشتر معطوف به کاربرد هندسه بوده است؛ و نقش اعداد اگر نادیده گرفته نشده، غالباً ناچیز انگاشته شده است. رویکردهای دیگر پژوهشی نیز مبتنی بر تجزیه­تحلیل ...  بیشتر

جستار در شکل نظریه هاى معمارى

سعید اصغرزاده

دوره 24، شماره 3 ، مهر 1393، ، صفحه 5-16

چکیده
  پایة معرفتى و مبانى نظرى هر حرفه اى نیاز به یک ساختار اولیة قوى و روشن دارد. با اینکه آنچه نظریة معمارى خوانده مى شود، بر طراحى هاى معماران و بر شکل و کیفیت محیط مصنوع تأثیر گذاشته است، اما اینکه اساساً تعریف نظریه در معمارى چیست و شکل و ساختار آن چگونه باید باشد، کمتر مورد بررسى قرار گرفته و بر سر این موضوع در میان صاحب نظران و پژوهشگران ...  بیشتر

نقش دست نگاری استاد در آموزش طراحی

وحید صدرام؛ حمید ندیمی

دوره 25، شماره 1 ، فروردین 1394، ، صفحه 5-18

چکیده
  «کُرکسیون» به معنی اصلاح طرح معماری روی میز قضاوت، توسّط استاد و دانشجو در ملاقات­های آتلیه است. مرسوم است که برخی اساتید، حرف زدن را کافی دانند، صرفاً از آموزش کلام­محور جهت نقد و کمک به پیشبرد کار دانشجو بهره می­برند و آموزش عملی دست­نگاری را نادیده می­گیرند. در این پژوهش، «دست» و «زبان» به­ عنوان دو دست­مایه­ی ...  بیشتر

فضامندی: وجوه، حدود و عوامل تاثیر گذار

صالحه بخارائی

دوره 25، شماره 2 ، تیر 1394، ، صفحه 5-18

چکیده
  فضا همواره در معرض قضاوت و ارزیابی کاربران آن است. این مسئله در فضاهای زندگی برجسته تر می گردد. شاهد این امر تلاش انسان در ایجاد و دستیابی به سطوح قابل قبولی از مطلوبیت در فضاست. یکی از وجوه اصلی و متواتر در ارزیابی فضا که مولفه موثری در میزان مطلوبیت فضایی نیز بشمار می آید، اندازه فضا و به تعبیری میزان "فراخ" بودن آن است. این ویژگی که ...  بیشتر

ادب حضور در محضر اثر تاریخی

سجاد موذن؛ هادی ندیمی؛ رضا ابویی

دوره 25، شماره 3 ، مهر 1394، ، صفحه 5-18

چکیده
  در زنده‌ انگاشتن آثار تاریخی معماری ایرانی، بدون توجه به قدمت معنادارشان، فقط به کلیات پرداخته شده و هیچ نتیجۀ کاربردی ندارد. رجوع انسان امروز به اثر تاریخی ادب حضور می‌طلبد و امتداد حیات پویای اثر تاریخی نیز مستلزم حضور انسان مؤدب است و این نیاز دوسویه تضمین‌کنندۀ برقراری ارتباط آن‌ها برای ارتقای سطح کیفی حیات هر دو است. موضوع ...  بیشتر

فهم معماری به منزلۀ یک رشتۀ دانشگاهی مقتضیات و امکان‌ها، فرض‌ها و پرسش‌ها

زهره تفضلی

دوره 25، شماره 4 ، دی 1394، ، صفحه 5-26

چکیده
  آموزش دانشگاهی نوعی از آموزش است که در دورۀ جدید به حوزۀ معماری وارد شده است، این نوع آموزش فرض‌ها و مقتضیات خود را به طور ضمنی بر معماری حمل می‌کند. یکی از فرض‌های اساسی آموزش دانشگاهی معماری فهم «معماری به منزلۀ یک رشته یا دیسیپلین دانشگاهی» است. ساخت‌گشایی از این فرض اساسی برای فهم موقعیت امروزین معماری بسیار مهم است.مطالعۀ ...  بیشتر

همسایگی و همسایه بودن

رضا سرعلی؛ شهرام پوردیهیمی

دوره 26، شماره 1 ، فروردین 1395، ، صفحه 5-24

چکیده
  تبیین مفاهیم تخصصی مورد استفاده در حوزۀ طراحی محیط شرط لازم برای ورود آگاهانه و اندیشمندانه به مباحث و ساخت نظریه­ در خصوص موضوعاتی است که در این حوزه مطالعه می‌شوند. با پذیرش این گزاره که «نظر مقدمۀ عمل است»، طبیعی است که استفاده­ از مفاهیمی که به‌درستی تبیین نشده­ باشند، علاوه بر ایجاد بدفهمی در «عرصۀ نظر»، در ...  بیشتر

تعلیم معمار یا تربیت معمار: تأملی در رسالت‌ زمانمند مدرس طراحی معماری

عاطفه کرباسی؛ وحید صدرام

دوره 26، شماره 2 ، تیر 1395، ، صفحه 5-20

چکیده
  امروزه با افزایش سرعت در اغلب جوانب زندگی بشری این گمان می‌رود که آموزش طراحی معماری نیز می‌تواند کاملاً سرعت‌پذیر شود. در عمل نیز مشاهده می‌شود دانشکده‌های زیادی روی به آموزش فشرده آورده‌اند یا از مدرسان معماری خواسته می‌شود که طراحی معماری را به صورت فشرده به دانشجویان بیاموزند. پرسش اصلی در مقالة حاضر آن است که با توجه به ویژگی‌هایی ...  بیشتر

قاب‌بندی مسئله؛ راه طراحانۀ رویارویی با مسئلۀ طراحی

فرهاد شریعت راد؛ حمید ندیمی

دوره 26، شماره 3 ، مهر 1395، ، صفحه 5-24

چکیده
  در پژوهش­های طراحی در سال­های اخیر به سازوکار شناختی طراحان و راه­های دانستن و اندیشیدن آن‌ها توجه شده و در عین حال مطالعات خبرگی طراحی برای بررسی رفتار و اندیشیدن طراحان خبره رونق گرفته است. این مطالعات ضمن آنکه ابعاد واقعی­تری از ماهیت طراحی و مسئله‌هایی که طراحان با آن سروکار دارند را به دست داده، تبعات مثبتی در حوزۀ آموزش ...  بیشتر

تأثیر ابهام و تشابه ساختاری محرک بصری در خلاقیت طراحی دانشجویان طرح یک معماری

محمدعلی اشرف گنجوئی؛ محمودرضا ثقفی؛ محمد ایرانمنش

دوره 26، شماره 4 ، دی 1395، ، صفحه 5-18

چکیده
  فرایند طراحی مداخلۀ مداوم در تصاویر با هدف دستیابی به ایده­ های خلاق است. این موضوع باعث شده تا در آموزش معماری تصاویر به مثابۀ محرک بصری برای ارتقای خلاقیت دانشجویان استفاده شوند. این اتفاق نظر هست که دانشجویان نباید مستقیماً از محرک بصری برای ایدۀ طراحی استفاده کنند، در این صورت دو ویژگی می‌تواند مؤثر باشد، ابهام محرک و تشابه ...  بیشتر

حکمت عناصر معماری منظر در بهشت قرآنی با تأکید بر سورۀ مبارکۀ الرحمن

محمدرضا بمانیان؛ مجتبی انصاری؛ عبدالحمید نقره کار؛ بهزاد وثیق

دوره 21، شماره 2 ، تیر 1390، ، صفحه 5-14

چکیده
  در این مقاله، ابتدا با مطالعۀ پیشینۀ متافیزیکی عناصر باغ اسلامی مانند درخت و آب، به این عناصر پرداخته و پس ازآن با مطالعه بر روی عناصر مذکور، از دیدگاه حکمت اسلامی در قرآن و نمونه های باغ اسلامی، سعی شده تا با نزدیک شدن به حکمت مفاهیم بهشت و با جستجو در متن قرآن و توجه ویژه به سورۀ الرحمن، تفاسیر مربوط به این سوره مطالعه شود. بر اساس ...  بیشتر

رویکردى انسانى به مسکن

شهرام پوردیهیمى؛ بهادر زمانى؛ صمد نگین تاجى

دوره 21، شماره 3 ، مهر 1390، ، صفحه 5-16

چکیده
  مسکن و محیط هاى مسکونى به عنوان انسانى ترین موضوع معمارى، تأمین کنندة نیازهاى متنوع انسان و زمینه ساز آرامش، سلامت، پرورش و خودشکوفایى انسان هاست؛ ولى از نظر صاحب نظران محیط هاى مسکونى از اواسط قرن نوزدهم به بعد در پاسخگویى به این نیازها توفیق چندانى نداشته اند. اگرچه از آن زمان اصلاح گرانى سعى کرده اند تا براى حل این نارسایى چاره ...  بیشتر

قوانین معمارى و آزادى معماران، محدودیت هایى که قوانین بر معماران تحمیل می کنند

بهرام سیاوش پور

دوره 21، شماره 4 ، دی 1390، ، صفحه 5-20

چکیده
  معماری در مقیاس کلیتی که اجزای آن مالکان و معماران مختلفی دارند زمانی دارای نظم عمومی خواهد بود که هنجارهای شکل دهنده به اجزای مستقل ان مشترک باشند. هنجارهای قانونی (قوانین، مقررات، و طرحهای بالادست)، هنجارهای اجتماعی، هنجارهای اخلاقی و هنجارهای رویه ای (تکنولوژی اجرا) اجزاء هنجارهای قانونی به معماران مشترک اند. اگر احکام صادر شده ...  بیشتر

شرح معماری باغ تخت شیراز

حمیدرضا خویی؛ محمدرضا گراوندپور

دوره 20، شماره 2 ، مهر 1389، ، صفحه 5-22

چکیده
  باغ تخت، باغی با قریب هزار سال سابقه، در اواسط عهد قاجاریان، بسیار باشکوه بود. این باغ شاهی چون اریکه ای بر بالای شهر نشسته بود. سه عرصه "باغ استخر"، "باغ مطبق" و "باغ خلوت" در حکم مقدمه و میانه و موخره آن بودند. از یک نظر، "باغ خلوت" معتبرترین عرصه بود، اما از نظر دیگر سه عرصه باغ رقیب هم بودند. باغ تخت چون باغ های پی در پی ایرانی، مضمون "عالم ...  بیشتر

تقلید درست، پیشنیاز خلاقیت یادگیری تقلیدی در آموزش فرایند طراحی معماری

وحید صدرام

دوره 27، شماره 1 ، فروردین 1396، ، صفحه 5-16

چکیده
  در باور عمومی، «تقلید کردن» معمولاً نقطة مقابل «خلاقیت» تلقی می‌شود. در حوزة طراحی معماری نیز، که اساس آن را خلاقیت شکل می‌دهد، دیدگاه اجتناب از تقلید، کم‌وبیش به چشم می‌خورد. برخی معلمان با بیانیه‌هایی مانند «از خودتان خلاقیت داشته باشید و از دیگران تقلید نکنید»، به دانشجویان چنین القا می‌کنند که تقلید کردن مُنافی ...  بیشتر

محیط تحکم آمیز: بررسی تحلیلی نقش بنا و بستر

صالحه بخارائی

دوره 27، شماره 2 ، تیر 1396، ، صفحه 5-20

چکیده
  محیط خاستگاه نیروهای مطلوب و نامطلوبی است که از منظر ناظر جذب و یا دفع می‌گردند. انسان تلاش دارد از طرق گوناگون بین نیروهای جاذب و دافع محیطی سطح خوشایندی از تعادل ایجاد کند. امروزه حضور در بین ساختمان‌های بلندمرتبه با قواره‌های غیر متعارف و بستر نامتناسب و تلاش برای دفع نیروهای ناموزون از جمله تجارب شایع است. دغدغة محقق در این ...  بیشتر

ارزیابی عملکرد حرارتی و بصری پنجره در کلاسهای درس در اقلیم شهر تهران

زهراسادات زمردیان؛ شهرام پوردیهیمی

دوره 27، شماره 3 ، مهر 1396، ، صفحه 5-24

چکیده
  تأمین شرایط محیطی مناسب برای فضاهای آموزشی، به دلیل تأثیر منفی عدم آسایش حرارتی و بصری بر یادگیری و عملکرد دانش‌آموزان، اهمیت زیادی دارد. شرایط نامناسب ناشی از گرم شدن بیش از حد فضا و یا خیرگی ناشی از تابش مستقیم خورشید می‌تواند با طراحی پنجره‌های مناسب کاهش یابد. از آنجایی که کاربران مجبور به نشستن در مکان‌های مشخص در کلاس‌های ...  بیشتر

پرورش نوآموزان معماری، با بهرهگیری از رویکرد یادگیری مشارکتی همیارانه

عبدالرحمان دیناروند؛ حمید ندیمی؛ علی علایی علایی

دوره 27، شماره 4 ، دی 1396، ، صفحه 5-18

چکیده
  مقالة حاضر به منظور بهبود بخشیدن به آموزش طراحی معماری در سطوح پایه تحقیق و نگاشته شده است که اهمیت ویژه‌ای برای مدارس معماری دارد. تمرکز این نوشته بر آموزش مشارکتی است که به اعتقاد نگارندگان می‌تواند بسیاری از اهداف مورد نظر برنامه‌ریزان آموزشی در دروس پایة طراحی معماری را محقق کند. یادگیری مشارکتی یکی از روش‌های یادگیرنده‌محور ...  بیشتر