شناخت مکانیزم هاى رشد و توسعة شهرهاى معاصر به سبب ماهیت غیر خطى و پیچیده شان از حیطة درک و تحلیل روش هاى سنتى مدل سازى خارج است. چرا که روش هاى سنتى عموماً ایستا، خطى، و مبتنى بر تئورى سیستم هاى ساده (بالا به پائین، کل به جزء یا قیاسى) اند. از این رو براى مدل سازى سیستم هاى پیچیدة شهرى ، کشف روش هاى جدید مدل سازى که پویا، غیر خطى، گسسته، و پایین به بالا یا جزء به کل (استقرایى) باشند، ضرورى مى نماید. پژوهش پیشِ رو سعى دارد به معرفى، تشریح، و به کار گرفتن یکى از تکنیک هاى متأخر، مطرح، و روزآمد این حوزه، یعنى مدل هاى مبتنى بپردازد. این مدل که در اینجا « ماشین هاى سلولى » بر مفهوم نوینِ براى درک قواعد فضایى دینامیک هاى رشد شهرى به کار برده شده، از طریق تلفیق با ظرفیت هاى سیستم اطلاعات جغرافیایى و نزدیکى به عنوان رهیافتى جدید در مدل سازى RS ذاتى با تصاویر ماهواره اى فضایى مطرح است. مدل مذکور توسعة زمین و گسترش تاریخى شهر را بر پایة نزدیکى به بزرگراه ها، دسترسى به امکانات حمل و نقل عمومى و خدمات، وضعیت کاربرى هاى همجوار و... و بر اساس یک ساختار سلولى و شبکه اى 4 منظم دست کم از طریق داده هاى دو مقطع زمانى و با استفاده از روش هاى مدل سازى احتمالات و فرآیندهاى تصادفى، شبیه سازى مى کند. قواعد سادة فضایى در این مدل به رفتارهاى پیچیده تعمیم مى یابد تا از طریق بازتولید تجریدى این قواعد، جستجوى تأثیرات ترکیبى سیاست ها و اقدامات برنامه ریزانه، فعالیت هاى جامعه، رفتارهاى فردى و دیگر محرک هاى توسعة شهرى را براى برنامه ریزان فراهم آورد. با استفاده از مدل رگرسیون لجستیک مى توان متغیرهاى مؤثر در تغییرات فرآیند توسعه را تعیین کرده و بدی ن ترتیب برآوردى از مکانیزم تغییرات مورد اشاره به دست آورد. در این پژوهش شهر سیرجان آزموده شده است؛ با این مدل روند توسعة شهر در دور ههاى مختلف از سال 1320 تا 1383 از نظر کارآیى مکانیس مهاى مؤثر بر رشد شهر و تغییرات کاربرى زمین و اهمیت نقش عوامل تأثیرگذار بر آن بررسى شده است.