دانشگاه شهید بهشتی صفه 1683-870X 28 3 2018 09 23 The Structural Typology of the Main Spaces in Isfahan’s Historical Housed with A Central Yard in Terms of Their Plan گونهشناسی کالبدی فضاهای اصلی خانههای چندطرفساخت شهر اصفهان در گسترة شکل تهرنگ 127 148 100441 FA ساناز رهروی پوده دانشجوى دکترى معمارى، گروه معمارى، دانشکدة هنر، معمارى و شهرسازى، دانشگاه آزاد اسلامى، واحد نجف آباد نیما ولی بیگ استادیار دانشکدة مرمت، دانشگاه هنر اصفهان 0000-0002-7562-0701 نرگس دهقان استادیار دانشکدة هنر، معمارى و شهرسازى، دانشگاه آزاد اسلامى، نجف آباد 0000-0003-4496-2917 محمد مسعود دانشیار دانشکدة معمارى و شهرسازى، دانشگاه هنر اصفهان Journal Article 2018 12 31 <span style="color: black; font-family: 'Calibri Light'; font-size: large;">The use of physical principles has always been seen as influential in designing various historic buildings. Bearing in mind the significant history of building houses, it is important, therefore, to study physical characteristics, including those effective in protection of their residential function. Central to this paper is the belief that the main spaces of a house are positioned and designed with geographical directions and the courtyard elongation in mind. Referring to theoreticians of the field, it is clear that there are a range of viewpoints addressing the matter including those of historiography, spiritualism, philosophy, health and sociology. The present research adopts a physical typology approach focusing on the plans of main spaces in multi-aspect houses of Isfahan. This is done using on-site data collection as well as data from documents and libraries, and also structured interviews with experts and master-craftsmen. The analysis is focused on house layouts. The work starts with on-site surveys, followed by interviews with master-craftsmen, conservation specialists, long-time residents of houses, and library studies. This is followed by a formal typological classification analysing recurring features. Studies show that the direction of a courtyard’s longitudinal axis is effective on its layout and spatial organisation, with climatic features such as radiation and courtyard dimensions coming second. Whether the courtyard’s elongation is north-south or east-west is, therefore, effective in the layout.</span> همواره استفاده از اصول کالبدی یکی از عوامل تأثیرگذار در طراحی ابنیة تاریخی با عملکردهای مختلف معرفی شده است. با توجه به سابقة چشمگیر ساخت خانه، شناخت ویژگی‌های کالبدی، از جمله عوامل شکلی مؤثر در حفظ و نگهداری این عملکرد، حایز اهمیت خواهد بود. در این پژوهش باور بنیادین آن است که فضاهای اصلی خانه‌ها بر اساس جهت‌های جغرافیایی و همچنین جهت کشیدگی حیاط، مکان‌یابی، و طراحی شده‌اند. با رجوع به سخنان نظریه‌پردازان در این مورد، آشکار می‌شود که آن‌ها از منظرهای متفاوتی، از جمله تاریخ‌نگاری، جنبه‌های معنوی و فلسفی، سلامتی، و اجتماعی به این مفاهیم نگریسته‌اند. در این پژوهش برای نخستین بار به گونه‌شناسی کالبدی تهرنگ فضاهای اصلی خانه‌های چندطرف‌ساخت در شهر اصفهان پرداخته شده است. ابزارهای مورد استفاده شامل جمع‌آوری اطلاعات به روش مطالعة اسنادی، کتابخانه‌ای، میدانی، و بهره‌گیری از مصاحبه‌های ساختاریافته با صاحب‌نظران و استادکاران است. جستار پیش روی به منظور بررسی ویژگی‌های کالبدی خانه‌ها در قالب تهرنگ انجام گرفته است و از این رهگذر چگونگی چیدمان فضاهای خانه‌های گذشته تحلیل می‌شود. بدین منظور، ابتدا اطلاعات مربوط به نمونه‌های نخستین از طریق «مشاهده و برداشت میدانی»، «مصاحبه با استادکاران و مرمتگران ابنیه و سکنة قدیمی خانه‌ها»، و «مطالعات کتابخانه‌ای» جمع‌آوری شده است. سپس با دسته‌بندی و گونه‌شناسی شکلی فضاهای طراحی‌شده در خانه‌های تاریخی شهر اصفهان به تحلیل ویژگی‌های مشترک و متفاوت تکرارشونده در آن‌ها پرداخته شده است. بررسی‌ها حاکی از آن است که جهت قرارگیری محور طولی حیاط بر نحوة چیدمان و سازمان‌دهی فضاها نقش مؤثر داشته و ویژگی‌های اقلیمی همچون تابش نور و ابعاد حیاط (طول و عرض) در اولویت دوم مد نظر قرار می‌گرفته است، به گونه‌ای که کشیدگی حیاط در جهت شمالی‌ـ جنوبی و یا شرقی‌ـ غربی در چیدمان فضاها نقش مؤثری داشته است. https://soffeh.sbu.ac.ir/article_100441_a0eb7e1a01ddf0da6f92e58fc4f82913.pdf