دانشگاه شهید بهشتی صفه 1683-870X 27 1 2017 08 23 Investigating the Morphology of the Iranian Bazaar with Urban Spatial Design Approaches, Case Studies: Kerman and Shiraz Bazaars کنکاشی در ریخت شناسی بازار ایرانی با رویکرد نظریه های فضایی شهر موارد مطالعاتی: بازار شیراز و کرمان 109 134 100396 FA آزاده لک استادیار دانشکدة معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی پانته آ حکیمیان استادیار دانشکدة معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی Journal Article 2018 06 09 The bazaar, like the heart of Iranian towns, not only delivers social, cultural, and economic functions but also functions as the most significant urban space forming the town structure. Incongruous development in recent decades has led to the deterioration of central town fabrics and has impaired the physical, economic, and social life in the bazaars, marking a challenge for urban regeneration initiatives. This research aims to carry out a deep study of the morphology of the Iranian bazaar in order to preserve the most important urban element in the spatial-cognitive structure of the historic cities of Shiraz and Kerman. The research, using a qualitative and descriptive-analytical method, initially attempts to analyze the bazaars in Shiraz and Kerman according to Trancik’s theories of urban spatial design (1986) using library material including maps. In the second step, in-depth interviews were conducted with 10 residents of Shiraz and 11 residents of Kerman using snowball sampling investigating the meaning of the bazaar using content analysis. The results show that the Iranian bazaar is an “urban solid” space with an axial/angular organization typology, functioning as a coarse urban block or an armature of geometric open spaces. According to linkage theory, the bazaar is a “group form” and a “mega form” articulating the old town spaces. According to place theory, the bazaar is the most important historical element and a landmark for the inhabitants of the town, posing a unique physical form and architectural style, housing trade activities, and an urban tourism center. The results of this research can lead to design solutions for urban designers and planners in urban regeneration projects. بازار به مثابة قلب شهر ایرانی نه‌تنها نمود ابعاد اجتماعی‌ـ ‌فرهنگی‌ـ اقتصادی شهر؛ بلکه مهم‌ترین فضای شهری و بستر استخوان‌بندی شهر ایرانی است. در دهه‌های اخیر توسعه‌های نسنجیده و زوال بافت مرکزی شهرها حیات کالبدی، اقتصادی، و اجتماعی بازارها را نیز دچار نقصان کرده است که مهم‌ترین چالش بازآفرینی شهری به‌شمار می‌آید.در این پژوهش، با هدف احیای مهم‌ترین عنصر استخوان‌بندی فضایی‌ـ ادراکی شهر تاریخی، به منظور بازآفرینی شهری، باب مطالعات عمیق‌تر ریخت‌شناسی بازار ایرانی با مطالعه بازار شیراز و کرمان گشوده می‌شود. در این مطالعه با روش کیفی و به‌ صورت توصیفی‌ـ تحلیلی در گام نخست با داده‌های منتج از مطالعات کتابخانه‌ای و مشاهدة نقشه‌ها، بازار شیراز و کرمان را بر اساس نظریه‌های فضایی شهر ترانسیک (1986) تحلیل و سپس در گام دوم با مصاحبة عمیق با ده تن از ساکنان شیرازی و یازده تن از ساکنان کرمانی، با انتخاب به روش گلولة برفی، معنای بازار را با تکنیک «تحلیل محتوا» استخراج می‌شود.نتایج نشان می‌دهد که بازار ایرانی در نظریة توده‌ـ فضا به‌ مثابة یک «فضای شهری سخت» دارای الگوی سازمان‌دهی محوری و زاویه‌دار است که در شهر به مثابة یک بلوک درشت شهری، همراه با فضاهای باز هندسی، درون خود مانند آرماتور شهری عمل می‌کند. در نظریة پیوند فضایی نیز بازار به ‌مثابة «فرم گروهی» و «مگافرم» ‌شناخته می‌شود که مهم‌ترین بستر ارتباطی شهر قدیم را مفصل‌بندی کند. در نظریة مکان نیز بازار مهم‌ترین عنصر تاریخی و نشانه‌ای برای ساکنان شهرهای تاریخی است که فرم کالبدی منحصر به ‌فرد، مصالح و سبک معماری و مأوای فعالیت‌های خریدوفروش و کانون گردشگری شهری دارد. نتایج این پژوهش می‌تواند به راهکارهای طراحی برای طراحان و برنامه‌ریزان در بازآفرینی شهری منجر شود. https://soffeh.sbu.ac.ir/article_100396_189dbdd30d31cbea09c163d6f4aea6d6.pdf